Tránh bị lừa khi xem phong thủy: dấu hiệu nhận biết và cách tự bảo vệ
Phong thủy là lĩnh vực mà kết quả khó kiểm chứng và nỗi lo thì dễ khơi. Đó là điều kiện lý tưởng cho người lợi dụng, và người bị thiệt thường là người đang lo lắng thật về gia đình mình.
Bài này viết từ góc của bên bán vật phẩm phong thủy. Nghe hơi lạ, nhưng đó chính là lý do: chúng tôi thấy rõ những trường hợp khách tới mua vì bị dọa, và đó không phải kiểu khách hàng chúng tôi muốn có.
Dấu hiệu 1 — Bán bằng nỗi sợ
Đây là dấu hiệu quan trọng nhất, và nếu chỉ nhớ được một điều thì nên nhớ điều này.
Lời tư vấn tử tế nói về việc nên làm: nên kê lại giường, nên mở thêm cửa sổ, nên dọn góc này. Lời tư vấn đáng ngờ nói về tai họa sẽ xảy ra: sẽ mất của, sẽ có người bệnh, sẽ tán gia bại sản.
Cùng một vấn đề, hai cách nói. Cách thứ hai làm người nghe hoảng, và người hoảng thì không còn tỉnh táo để so sánh hay hỏi lại. Đó chính là mục đích của nó.
Dấu hiệu 2 — Chi phí lớn dần theo buổi
Kiểu thường gặp: mức phí ban đầu rất dễ chịu, thậm chí miễn phí. Rồi trong buổi xem, "phát hiện" ra vấn đề nặng hơn, cần thêm lễ, thêm vật phẩm, thêm buổi.
Cách tự bảo vệ đơn giản: hỏi rõ tổng chi phí và phạm vi công việc trước khi bắt đầu, và hỏi thẳng là có khoản nào phát sinh không. Người làm nghề nghiêm túc trả lời được câu này.
Dấu hiệu 3 — Kết luận ngay mà không xem gì
Xem phong thủy cho một ngôi nhà cần đo hướng, nhìn hiện trạng, xét xung quanh. Ai kết luận chắc nịch chỉ qua vài câu hỏi qua điện thoại thì đang bán một kịch bản có sẵn.
Ngược lại cũng đúng: người nói "cái này tôi phải tới xem mới nói được" là dấu hiệu tốt, không phải dấu hiệu thiếu năng lực.
Dấu hiệu 4 — Chỉ có một cách giải, và cách đó là mua
Phần lớn vấn đề trong nhà có nhiều cách xử: đổi bố cục, sửa chữa, hoặc mua vật phẩm. Buổi tư vấn nào cũng kết thúc bằng một danh sách phải mua, và mua ở đúng một chỗ, thì đó là bán hàng chứ không phải tư vấn.
Nói cho công bằng: vật phẩm phong thủy là thứ chúng tôi bán, và chúng tôi tin nó có ý nghĩa với người dùng. Nhưng nó không phải cách giải duy nhất cho mọi thứ, và ai nói vậy thì đang nói quá.
Dấu hiệu 5 — Ép về thời gian
"Phải làm trong tháng này", "qua ngày mai là muộn", "giờ tốt chỉ còn hôm nay". Sức ép thời gian là kỹ thuật bán hàng cổ điển, dùng để anh chị không kịp hỏi ý người khác hay so sánh.
Việc chọn ngày giờ tốt là có thật trong nếp Việt. Nhưng ngày tốt thì tháng nào cũng có, và không có việc gì cấp bách tới mức không kịp suy nghĩ một đêm.
Dấu hiệu 6 — Không cho hỏi lại
Người tư vấn tử tế giải thích được vì sao họ khuyên như vậy, bằng lời anh chị hiểu được. Người né câu hỏi bằng cách nói "chuyện này người thường không hiểu được" thì đang dựng một bức tường để không phải giải thích.
Anh chị có quyền hỏi, và câu trả lời dễ hiểu không làm giảm giá trị của lời khuyên.
Bốn câu nên hỏi trước khi đồng ý
- Tổng chi phí là bao nhiêu, gồm những gì?
- Có khoản nào phát sinh trong quá trình không?
- Nếu tôi không mua vật phẩm thì có cách nào khác không?
- Anh chị dùng hệ nào? — không phải để thử thách, mà vì các phái khác nhau cho kết luận khác nhau, và biết trước thì đỡ hoang mang khi nghe ý kiến thứ hai.
Bốn câu này lịch sự, hợp lý, và người làm nghề đàng hoàng không thấy phiền.
Khi đã lỡ chi một khoản lớn
Nếu anh chị đọc bài này sau khi đã chi nhiều tiền và thấy mình rơi vào vài dấu hiệu trên, vài điều thực tế:
- Dừng lại ở đó — điều quan trọng nhất là không chi thêm.
- Nói với người trong nhà. Kiểu thao túng này hoạt động tốt nhất khi người bị nhắm giữ im lặng vì ngại.
- Với khoản rất lớn, đây có thể là vấn đề pháp lý chứ không chỉ là chuyện tin hay không tin — nên hỏi người có chuyên môn về việc đó.
Và đừng tự trách. Kỹ thuật này nhắm vào lúc người ta lo cho gia đình, tức là nhắm vào một điều tốt đẹp ở anh chị.