Tự xem nhà tới đâu thì đủ, và từ đâu thì nên nhờ người có nghề

Phong thủy có phần là quy tắc tra được, và có phần là phán đoán trên một ngôi nhà cụ thể. Trộn hai phần vào nhau là nguồn của cả sự lúng túng lẫn sự tốn kém.

Bài này vạch ranh giới: cái gì anh chị tự làm được trong mười phút, và cái gì thì trả tiền cho người có nghề là xứng đáng.

Phần tự làm được — vì nó là tra cứu

Những việc sau có quy tắc rõ ràng, không cần ai phán:

• Tra mệnh và hành theo năm sinh. Đây là bảng tra, không phải chuyện cảm nhận.
• Tra cung mệnh và nhóm Đông tứ trạch hay Tây tứ trạch.
• Tra hướng tốt xấu theo tuổi.
• Tra số theo thước Lỗ Ban cho cửa, bàn, giường.
• Tra màu theo ngũ hành.

Tất cả đều có công cụ tra sẵn và cho ra cùng kết quả bất kể ai tra. Trả tiền cho phần này là trả tiền cho việc tra bảng.

Phần tự làm được — vì nó là chuyện thường thức

Nhóm thứ hai không cần chuyên môn phong thủy mà cần quan sát:

• Nhà có thoáng không — gió vào lối nào, ra lối nào.
• Nhà có sáng không — phòng nào tối cả ngày.
• Có ẩm không — vết ố, mùi, tường lâu khô.
• Lối đi có bị chắn không — đi lại trong nhà có phải né đồ không.
• Chỗ ngủ có yên không — sát bếp, sát nhà vệ sinh, sát đường.

Điều đáng nói: phần lớn lời khuyên phong thủy phổ biến thực chất nói về nhóm này, chỉ diễn đạt bằng ngôn ngữ khác. Nhà thoáng, sáng, khô, đi lại thuận — đó là nền của mọi thứ còn lại.

Phần cần người tới tận nơi

Ranh giới nằm ở đây. Những việc sau cần nhìn thấy hiện trạng, và không ai kết luận đúng qua vài dòng mô tả:

1. Đo hướng chính xác bằng dụng cụ, tại chỗ. Hướng lệch vài độ có thể đổi kết luận.
2. Đánh giá tương quan với xung quanh — nhà đối diện, đường đâm, cột điện, độ cao xung quanh.
3. Bố cục tổng thể cho nhà sắp xây — đây là lúc lời khuyên có giá trị nhất, vì chưa đổ móng thì đổi gì cũng rẻ.
4. Xem đất trước khi mua — địa thế, thoát nước, lịch sử mảnh đất.

Dấu hiệu nên mời người có nghề

Không phải nhà nào cũng cần. Vài tình huống mà nhiều người thấy đáng:

• Sắp xây mới hoặc cải tạo lớn — chi phí tư vấn nhỏ so với chi phí sửa sai.
• Sắp mua đất hoặc nhà giá trị lớn.
• Nhà đã có vấn đề kéo dài mà chưa tìm ra nguyên nhân, sau khi đã loại trừ các nguyên nhân kỹ thuật.
• Trong nhà có nhiều ý kiến khác nhau và cần một tiếng nói bên ngoài.

Ngược lại, để mua một món vật phẩm hoặc kê lại cái bàn thì tra cứu là đủ.

Thứ tự nên làm, cho người mới bắt đầu

1. Sửa phần thường thức trước — thoáng, sáng, khô, lối đi. Đây là phần chắc chắn có tác dụng.
2. Tra những gì tra được — mệnh, hướng hợp, số Lỗ Ban.
3. Điều chỉnh những gì dễ đổi — hướng giường, hướng bàn làm việc, vị trí bếp nếu chưa xây.
4. Chỉ tới bước 4 mới tính chuyện mời người xem, nếu vẫn thấy cần.

Làm ngược thứ tự này là chuyện thường thấy: mời thầy trước, rồi mua một đống vật phẩm, mà nhà vẫn bí và tối.

Điều nên giữ trong đầu

Phong thủy là một hệ tri thức lâu đời, được nhiều người tin và thực hành. Nó cũng là lĩnh vực dễ bị lợi dụng, vì kết quả khó kiểm chứng và nỗi lo thì dễ khơi.

Một cách giữ mình đơn giản: cảnh giác với bất cứ ai làm anh chị sợ. Lời khuyên tử tế nói về việc nên làm gì, không nói về tai họa sẽ xảy ra nếu không làm.

Ba lời khuyên phổ biến mà nên hiểu cho đúng

Có những câu được nhắc đi nhắc lại tới mức thành khẩu quyết, và hiểu sai thì làm cũng bằng không:

• "Cửa chính không đối cửa sau." Ý là gió và tầm nhìn xuyên thẳng qua nhà. Nhưng nếu nhà anh chị vốn bí thì luồng xuyên đó lại đang cứu nhà — che chắn máy móc có khi hại hơn.
• "Giường không kê dưới xà ngang." Phần cảm nhận là thật: nằm dưới một khối nặng lơ lửng thì khó thư thái. Nhà trần phẳng không có xà thì điều này không áp dụng, đừng đi tìm cho ra vấn đề.
• "Bếp không nhìn thẳng cửa chính." Ngoài phần phong thủy, có lý do thực tế là gió lùa vào bếp và mùi bay ra cửa. Nhà bếp kín thì mức độ quan trọng giảm hẳn.

Điểm chung: mỗi lời khuyên sinh ra trong một bối cảnh nhà cụ thể — nhà truyền thống, trần cao, có xà gỗ, bếp củi. Áp nguyên vào căn hộ hiện đại mà không xét bối cảnh thì có khi giải quyết một vấn đề không tồn tại.

Câu hỏi thường gặp