Xem ngày tốt: chọn thế nào để vừa hợp nếp vừa làm được việc
Chọn ngày là nếp gần như nhà nào cũng giữ ở mức nào đó — cưới hỏi, động thổ, khai trương, nhập trạch, mua xe. Nhưng có một điều ít được nói: ngày tốt mà không làm được việc thì chọn cũng vô ích.
Bài này nói cả hai mặt: cách chọn theo nếp, và cách cân với thực tế.
Hai lớp thường được xét
Phần lớn cách chọn ngày phổ biến gồm hai lớp:
- Lớp chung — ngày đó tốt hay xấu với mọi người. Đây là chỗ có khái niệm hoàng đạo và hắc đạo, và các sao tốt xấu theo ngày.
- Lớp riêng — ngày đó có hợp với tuổi người chủ sự không. Cùng một ngày, người này hợp người kia xung.
Ngày được coi là tốt nhất là ngày đạt cả hai lớp. Nhưng đạt cả hai thì hiếm hơn nhiều, nên trong thực tế người ta thường ưu tiên lớp riêng — tránh ngày xung với tuổi — rồi mới xét lớp chung.
Giờ tốt trong ngày
Trong một ngày cũng chia giờ tốt giờ xấu theo mười hai canh giờ. Điều này hữu ích thực tế hơn người ta tưởng: nếu ngày không thật lý tưởng, nhiều nhà chọn cách làm nghi thức chính vào giờ tốt của ngày đó thay vì dời cả ngày.
Cách này giải quyết được phần lớn tình huống kẹt lịch, và được chấp nhận rộng rãi.
Việc nào thì nhà nào cũng xem
Theo nếp phổ biến, những việc hay được xem ngày nhất:
- Cưới hỏi — thường xem kỹ nhất, và xét tuổi cả hai bên.
- Động thổ, cất nóc, nhập trạch — ba mốc của việc làm nhà.
- Khai trương, mở hàng đầu năm.
- Bốc mộ, giỗ chạp — thuộc phần nghi lễ nên gần như luôn xem.
Những việc nhiều nhà không xem: mua đồ dùng thường, sửa chữa nhỏ, ký hợp đồng thông thường. Nếp mỗi nhà mỗi khác, không có chuẩn chung.
Ba điều thực tế phải cân cùng lúc
Đây là phần hay bị bỏ qua, và là lý do nhiều nhà chọn được ngày đẹp rồi vẫn vất vả:
- Thời tiết. Động thổ hay cất nóc giữa mùa mưa là chọn thêm rủi ro. Ngày đẹp trong mùa khô đáng giá hơn ngày rất đẹp giữa tháng mưa nhiều.
- Lịch của những người phải có mặt. Lễ mà thiếu người quan trọng thì cả nhà áy náy, và điều đó ảnh hưởng tới không khí hơn là ngày hợp hay không.
- Lịch của thợ và nhà cung cấp. Ngày đẹp cuối năm là ngày ai cũng muốn, nên thợ kín lịch và giá cao. Đặt sớm hoặc chọn ngày lệch mùa cao điểm.
Khi không có ngày nào đạt hết
Tình huống rất thường gặp, nhất là khi có hạn cứng như hợp đồng thuê mặt bằng bắt đầu từ ngày cụ thể. Những cách các gia đình hay dùng:
- Làm nghi thức vào ngày giờ tốt, làm việc thật vào ngày thuận tiện. Ví dụ động thổ tượng trưng vào ngày đẹp, thợ bắt đầu hôm sau.
- Chọn giờ tốt trong ngày buộc phải làm.
- Nhờ người hợp tuổi đứng ra làm nghi thức — cùng nguyên lý với mượn tuổi làm nhà.
Cả ba đều là cách dung hòa quen thuộc, không phải cách làm cho có.
Về việc trả tiền để xem ngày
Nói cho rõ vì đây là chỗ hay bị thổi giá: tra ngày hoàng đạo và ngày xung tuổi là tra bảng, có quy tắc cố định, và trang này có công cụ tra miễn phí.
Phần đáng trả tiền là khi cần phối hợp nhiều yếu tố phức tạp cho việc trọng đại — ví dụ chọn ngày cưới phải hợp tuổi cả hai bên, tránh ngày kỵ của cả hai họ, và phù hợp lịch nhiều người. Đó là công việc thật.
Còn nếu ai đó báo giá cao chỉ để tra một ngày động thổ theo một tuổi thì anh chị đang trả tiền cho việc mở bảng.
Các phái cho kết quả khác nhau
Điều nên biết trước để khỏi hoang mang: có nhiều hệ chọn ngày, và chúng không phải lúc nào cũng thống nhất. Hai người xem có thể đưa ra hai ngày khác nhau mà cả hai đều theo đúng hệ của mình.
Cách xử thực tế: chọn một nguồn và theo cho nhất quán, thay vì hỏi nhiều nơi rồi tìm ngày mà mọi nguồn đều duyệt — ngày đó thường không tồn tại.
Đặt lịch ngược từ ngày đã chọn
Chọn được ngày rồi thì việc còn lại là chuẩn bị sao cho tới hôm đó mọi thứ sẵn sàng. Cách làm đơn giản là đếm ngược:
- Trước một tháng — chốt ngày, báo những người phải có mặt, đặt thợ hoặc đặt chỗ.
- Trước hai tuần — chuẩn bị lễ vật và những thứ phải đặt trước.
- Trước ba ngày — xác nhận lại với mọi bên, kiểm dự báo thời tiết nếu làm ngoài trời.
- Hôm trước — bày biện sẵn phần bày được.
Nghe đơn giản nhưng phần lớn sự luống cuống trong ngày lễ đến từ việc dồn tất cả vào buổi sáng hôm đó. Ngày đẹp mà cả nhà tất tả thì mất đi ý nghĩa của việc chọn ngày.