Xem tuổi làm nhà: kim lâu, hoang ốc, tam tai và chuyện mượn tuổi
Khi tính chuyện xây nhà, câu hỏi đầu tiên của nhiều gia đình là "năm nay tuổi tôi có làm được không". Ba phép tính hay được nhắc là kim lâu, hoang ốc và tam tai.
Bài này nói ba phép đó là gì, tra thế nào, và hiểu ra sao — vì hiểu sai thì hoặc là lo quá mức, hoặc là bỏ qua điều mà cả nhà đang bận tâm.
Kim lâu — phép tính quen nhất
Đây là phép được nhắc nhiều nhất. Nó dựa trên tuổi mụ của gia chủ, và có bốn dạng được phân biệt tùy phần dư khi tính: liên quan tới bản thân, tới vợ hoặc chồng, tới con cái, và tới vật nuôi cùng gia súc.
Điều đáng chú ý về mặt thực tế: kim lâu tính theo tuổi nên nó lặp lại theo chu kỳ, và trong đời một người có khá nhiều năm rơi vào. Nghĩa là chờ cho hết kim lâu không phải chuyện chờ vài tháng.
Trang này có công cụ tra sẵn, nhập năm sinh là ra ngay — đây là phép tính có quy tắc rõ, không cần ai phán.
Hoang ốc — phép tính về ngôi nhà
Hoang ốc chia thành sáu cung, mỗi cung mang một ý nghĩa về ngôi nhà sẽ dựng. Cũng tính theo tuổi và cũng lặp theo chu kỳ.
Cách dùng thông thường: xem tuổi rơi vào cung nào, cung tốt thì thuận, cung xấu thì cân nhắc. Nhiều gia đình xét kim lâu và hoang ốc cùng lúc và chọn năm đạt cả hai.
Tam tai — ba năm liền
Tam tai khác hai phép trên ở chỗ nó tính theo nhóm tuổi chứ không tính riêng từng người, và rơi vào ba năm liên tiếp trong mỗi chu kỳ mười hai năm.
Mỗi nhóm gồm bốn con giáp, và các nhóm luân phiên nhau. Nghĩa là trong bất kỳ năm nào cũng có một phần tư số người đang trong tam tai — con số này đáng nhớ, vì nó cho thấy tam tai là chuyện rất phổ biến chứ không phải điều hiếm gặp.
Mượn tuổi — hiểu cho đúng
Khi tuổi gia chủ không thuận, nếp phổ biến là mượn tuổi người khác đứng ra làm lễ động thổ. Người được mượn thường là nam giới trong họ, tuổi hợp năm đó.
Cách làm thường thấy: người cho mượn tuổi đứng ra làm lễ và tượng trưng nhận công trình, tới khi nhà xong thì làm thủ tục chuyển lại cho gia chủ.
Hai điều nên biết:
- Đây thuần túy là nghi thức, không có ràng buộc pháp lý nào — giấy tờ nhà đất vẫn theo quy định pháp luật, không liên quan tới người cho mượn tuổi.
- Nên chọn người thân thiết và hiểu chuyện. Nếp này dựa trên sự tin cậy giữa hai bên, nên chọn người xa lạ thì mất đi ý nghĩa của nó.
Xét thế nào cho cân bằng
Đây là phần em muốn nói thẳng, vì nó ảnh hưởng tới quyết định lớn của gia đình.
Ba phép tính trên đều chỉ dựa vào tuổi — tức là mọi người sinh cùng năm đều có kết quả giống nhau, bất kể họ đang ở đâu, làm gì, xây nhà thế nào. Đó là đặc điểm của phép tra bảng, và cần nhớ khi cân nhắc.
Mặt khác, chúng là một phần của nếp nhà Việt và được nhiều người coi trọng thật lòng. Trong một gia đình có người lớn tuổi, việc bỏ qua hoàn toàn có thể tạo lo lắng và mâu thuẫn — mà lo lắng trong nhà thì có tác động thật.
Cách nhiều gia đình chọn: xem để biết, và cân nhắc cùng những yếu tố khác — tiền có đủ chưa, mùa mưa hay khô, thợ có rảnh không, gia đình có sẵn sàng chưa. Chờ năm đẹp mà giá vật tư tăng gấp rưỡi thì cái mất là thật.
Chuyện tuổi vợ chồng
Câu hỏi hay đi kèm: tuổi hai vợ chồng có hợp không. Vài điều thực tế:
- Khi xây nhà, nhiều nếp chỉ xét tuổi người chủ hộ hoặc người đứng tên, không xét cả hai.
- Các bảng tra tuổi vợ chồng thường dùng cho việc cưới hỏi, không phải cho việc xây nhà.
- Nếu hai vợ chồng ra kết quả trái nhau ở việc chọn hướng, cách dung hòa quen thuộc là hướng nhà theo một người, còn hướng giường và bàn làm việc thì mỗi người theo tuổi mình.
Nếu năm nay không thuận mà vẫn phải làm
Tình huống rất thường gặp: nhà đã dột, đã chật, hoặc đã mua đất và không thể để không. Những gì các gia đình thường làm:
- Mượn tuổi — cách phổ biến nhất.
- Chọn ngày giờ tốt trong năm để động thổ, thay vì đổi cả năm.
- Chia giai đoạn — làm phần cấp bách trước, phần lớn để năm sau.
Cả ba đều là cách dung hòa giữa nếp nhà và nhu cầu thật, và đều được chấp nhận rộng rãi.