Khi ngày được chọn không làm được: cách xử cho cả nhà yên
Hai bài trước nói cách chọn ngày và chuyện hai cuốn lịch nói khác nhau. Bài này nói tình huống xảy ra thường xuyên hơn cả: ngày được chọn rồi mà không làm được.
Ngày hợp thì rơi vào giữa tuần, cả nhà đi làm. Ngày rảnh thì lại không hợp. Thợ bận, trời mưa, người chính không về kịp. Đây là chuyện của gần như mọi nhà, chỉ ít khi được nói ra.
Trước hết: hỏi lại người đã chọn
Đây là bước đầu tiên và cũng là bước hay bị bỏ qua nhất — người ta thường tự xoay rồi mới nói:
- Hỏi có ngày thay thế nào không. Gần như luôn có, và người có nghề thường đưa ra vài phương án nếu được hỏi.
- Nói rõ vướng ở đâu — vướng lịch, vướng thợ, vướng người ở xa. Biết vướng gì thì họ chọn được ngày hợp hơn.
- Hỏi khung giờ trong ngày có linh động không; nhiều khi không phải đổi ngày, chỉ cần đổi giờ.
- Hỏi việc nào bắt buộc đúng ngày, việc nào làm sau cũng được.
Câu cuối là câu gỡ được nhiều nhất, và dẫn thẳng tới cách làm dưới đây.
Tách việc chính khỏi việc còn lại
Nhiều nhà mặc định là mọi thứ phải diễn ra trong ngày đó. Thực tế nhiều nếp chỉ đòi một động tác mang tính khởi đầu đúng ngày, còn phần thi công thì tiếp tục sau:
- Làm phần mang tính khởi đầu đúng ngày, ngắn gọn, ít người cũng được.
- Phần việc nặng làm vào ngày thuận tiện, khi đủ người và đủ thợ.
- Hỏi người đã chọn ngày xem cách này có được không — đừng tự quyết, vì mỗi nếp một khác.
Cách này giải quyết được phần lớn xung đột giữa lịch và nếp, mà không bên nào phải bỏ hẳn điều mình coi trọng.
Khi thời tiết không cho
- An toàn đứng trước. Đổ móng, lợp mái, làm việc trên cao trong mưa bão là chuyện nguy hiểm thật, và không nếp nào yêu cầu ai mạo hiểm.
- Hỏi ngày thay thế sớm, ngay khi thấy dự báo xấu, đừng đợi tới sáng hôm đó.
- Thợ cũng có ý kiến — người làm nghề biết thời tiết nào thì việc nào không đạt chất lượng.
- Làm ép trong mưa thì kết quả kém, và sửa lại tốn hơn nhiều so với chờ thêm mấy hôm.
Khi người quan trọng không về được
- Hỏi xem có nhất thiết phải có mặt không — nhiều việc thì không.
- Gọi hình trong lúc làm là cách nhiều nhà dùng và thấy ổn.
- Cân giữa dời ngày và thiếu người: nếu người đó là nhân vật chính thì dời đáng hơn.
- Đừng để một người phải bỏ việc hoặc chịu tốn kém lớn chỉ để có mặt, nếu chính họ đang khó khăn.
Nói trong nhà thế nào
Phần khó nhất thường không phải chọn ngày mà là nói với người coi trọng chuyện đó:
- Nói vướng gì cụ thể, đừng nói chung chung là "bận".
- Đưa ra phương án thay vì chỉ nêu vấn đề — có phương án thì dễ bàn hơn nhiều.
- Để người lớn trong nhà quyết nếu đó là việc thuộc nếp nhà; mình đưa thông tin, không quyết thay.
- Đừng lấy lý do "chuyện đó không có căn cứ" để cắt ngang — đó là cách chắc chắn làm câu chuyện thành tranh cãi.
Việc gấp không chờ được ngày
Có loại việc mà chờ ngày là chuyện sai hẳn, và nên nói rõ:
- Sửa chữa liên quan tới an toàn — điện chập, tường nứt, mái sắp sập, ống nước vỡ. Sửa ngay, không chờ.
- Việc liên quan tới sức khoẻ — đi khám, nhập viện, mổ theo chỉ định. Đây là việc của bác sĩ, và lịch của bệnh viện là lịch phải theo.
- Hạn pháp lý, hạn hợp đồng, hạn nộp giấy tờ — trễ là mất quyền lợi thật.
- Chuyện khẩn trong nhà: người ốm, người gặp nạn.
Với mấy việc này, gần như không nếp nào bắt phải chờ — và nếu ai đó nói ngược lại rồi bán kèm một giải pháp thì đó là lúc nên dừng lại. Việc gấp thì làm, phần nếp tính sau và vẫn làm được.
Khi nhà không xem ngày
- Nhiều nhà không xem, và cũng không sao — chọn ngày theo lịch làm việc và thời tiết là cách hoàn toàn bình thường.
- Vẫn nên chọn ngày có ích thật: đủ người, thợ rảnh, trời khô, không trùng dịp bận.
- Nếu trong nhà có người coi trọng thì hỏi họ một câu; hỏi không tốn gì mà giữ được hoà khí.
Một điều đáng nhớ
Mục đích của việc chọn ngày là để mọi người yên tâm và việc trôi chảy. Nếu việc chọn ngày biến thành nguồn căng thẳng — cãi nhau, ép nhau nghỉ việc, làm ẩu cho kịp — thì nó đang đi ngược chính mục đích của nó.
Ngày làm được, đủ người, an toàn, cả nhà thoải mái — đó cũng là một cách hiểu về ngày tốt, và là cách không ai phản đối được.