Đi xem nhà: bảng kiểm hai mươi phút cho một lượt đi
Bài trước nói tự xem nhà tới đâu thì đủ. Bài này là thứ dùng được ngay: danh sách nhìn theo thứ tự đi trong nhà, cho một lượt xem chừng hai mươi phút.
Người bán và người môi giới sẽ nói phần hay. Phần dưới là những thứ mình phải tự nhìn.
Trước khi vào: đứng ngoài nhìn ba phút
- Nhà so với mặt đường — thấp hơn đường là nước chảy vào.
- Vết nứt ở tường ngoài, nhất là nứt chéo ở góc cửa sổ.
- Vệt ố chảy dài dưới máng xối hoặc dưới ban công — dấu hiệu thấm lâu ngày.
- Nhà hai bên và đối diện — làm gì, ồn không, có xưởng gì không.
- Đường vào — rộng bao nhiêu, xe vào được tới đâu, đỗ ở đâu.
Vào nhà: mũi trước, mắt sau
Bước vào thì ngửi trước khi nhìn. Mùi ẩm mốc, mùi cống, mùi sơn mới che mùi khác — đều là thông tin, và mũi quen rất nhanh nên chỉ có mấy giây đầu là nhạy.
Mùi sơn mới ở nhà cũ đáng để hỏi thêm: vừa sơn để đẹp, hay vừa sơn để che vết thấm.
Trần và tường: chỗ lộ ra sự thật
- Trần góc phòng — vết ố vàng, bong sơn, phồng rộp.
- Chân tường — ẩm chân tường là dấu hiệu thấm ngược từ nền.
- Quanh cửa sổ — chỗ mưa hắt.
- Sau tủ và sau rèm — chỗ hay bị che, và đáng vén ra xem.
- Trần dưới nhà vệ sinh tầng trên — vị trí thấm phổ biến nhất.
Nếu đi xem được vào ngày mưa hoặc ngay sau mưa thì phần này rõ hơn hẳn.
Nước: mở hết ra
- Mở tất cả vòi cùng lúc, xem áp lực có tụt không.
- Xả bồn cầu, nghe tiếng và xem nước rút nhanh không.
- Xem gầm chậu rửa có ẩm hay có vệt rỉ không.
- Xả nước sàn nhà tắm, xem thoát nhanh hay đọng.
- Hỏi nguồn nước và có hay mất nước không.
Năm việc này mất ba phút và lộ ra nhiều thứ hơn cả buổi nghe giới thiệu.
Điện
- Bật hết đèn, xem có bóng nào không lên.
- Đếm ổ cắm mỗi phòng — nhà cũ thường thiếu, và cắm chồng là rủi ro.
- Nhìn tủ điện: gọn hay chằng chịt.
- Hỏi công suất có đủ cho máy lạnh và bếp không.
Ánh sáng và gió: đứng yên một phút
- Tắt hết đèn, xem ban ngày mà không bật đèn thì sáng tới đâu.
- Mở cửa hai phía, xem có gió xuyên không.
- Xem hướng nắng chiều — phòng nào hứng nắng tây.
- Nghe tiếng ồn: đường, hàng xóm, máy móc.
Bước một hay bị bỏ vì người dẫn xem thường bật hết đèn trước khi mình tới.
Những chỗ hay bị bỏ qua
- Mở hết cửa tủ và cửa phòng — có cửa kẹt, có cửa không đóng được.
- Bước lên xuống cầu thang — độ cao bậc có đều không, tay vịn chắc không.
- Sân thượng và mái — thoát nước, chống thấm, và có ai dùng chung không.
- Chỗ để xe, và lối dắt xe vào ra.
- Sóng điện thoại ở các phòng.
Hỏi hàng xóm: việc rẻ nhất
Nếu có thể, hỏi một hai nhà bên cạnh mấy câu cụ thể:
- Khu này có ngập không, năm ngoái ngập tới đâu?
- Nước máy có ổn không, hay mất nước?
- Có ồn về đêm không?
- Nhà này trước có ai ở, ở bao lâu?
Câu cuối cho biết nhiều: nhà đổi người ở liên tục thường có lý do.
Với nhà thuê thì hỏi thêm
- Giá đã gồm những gì, và tiền điện nước tính thế nào.
- Cọc bao nhiêu, trả lại ra sao, trừ những khoản gì.
- Được sửa gì, treo gì lên tường không.
- Hỏng thì ai sửa.
- Thời hạn, và điều gì xảy ra khi một bên muốn dừng sớm.
Mấy điều này nên ghi vào hợp đồng chứ không thỏa thuận miệng, kể cả khi chủ nhà dễ chịu.
Đi xem lần hai
Với nhà định ở lâu, nên đi thêm một lần vào khung giờ khác — tối, hoặc giờ cao điểm. Nhiều thứ chỉ xuất hiện theo giờ: tiếng ồn, mùi, xe cộ, đèn đường.
Đi xem với người khác
Một mình đi xem thì dễ bị cuốn theo lời giới thiệu. Vài cách dùng người đi cùng cho hiệu quả:
- Chia việc trước khi vào — một người nghe giới thiệu, một người lặng lẽ đi kiểm theo bảng trên. Người nghe và người nhìn khó là một.
- Không bàn luận trong nhà — ra ngoài mới nói, để khỏi lộ mức quan tâm và khỏi bị dẫn dắt.
- Người đi cùng nên là người sẽ ở đó, chứ không phải người chỉ cho ý kiến rồi về.
- Chụp ảnh có hệ thống: mỗi phòng một tấm toàn cảnh và một tấm chỗ đáng ngờ. Xem ba căn trở lên là bắt đầu nhớ lẫn.
Điểm cuối rất thực tế: sau một buổi xem bốn năm căn, không ai còn nhớ căn nào có vết ố ở trần.